Haksız fesih, iş sözleşmesinin kanuna ve sözleşmeye aykırı şekilde, geçerli veya haklı bir neden bulunmadan sona erdirilmesidir. Haksız feshe uğrayan işçinin hakları, iş güvencesi kapsamında olup olmamasına göre değişir.
İş Güvencesi Kapsamındaki İşçiler
Otuz veya daha fazla işçi çalıştırılan iş yerinde, en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, geçerli neden olmaksızın işten çıkarılırsa işe iade davası açabilir. Bu davada süreler çok kısa olduğundan fesihten sonra hızlı hareket edilmelidir.
İş Güvencesi Kapsamında Olmayan İşçiler: Kötüniyet Tazminatı
İş güvencesi kapsamı dışında kalan işçinin sözleşmesi, işverence fesih hakkının kötüye kullanılarak feshedilirse işçiye bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı ödenir (İş Kanunu m. 17/6). Örneğin işçinin sendikaya üye olması, şikâyette bulunması veya hakkını araması nedeniyle işten çıkarılması kötüniyetli fesih olarak değerlendirilebilir. İş güvencesi kapsamındaki işçiler için kötüniyet tazminatı değil, işe iade hükümleri uygulanır.
Diğer Tazminat ve Alacaklar
Haksız feshe uğrayan işçi, şartları varsa:
- Kıdem tazminatı,
- İhbar tazminatı,
- Kullanılmayan yıllık izin ücreti,
- Ödenmeyen ücret, fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacakları talep edebilir.
SGK Çıkış Kodunun Önemi
İşverenin SGK’ya bildirdiği işten çıkış kodu, işçinin tazminat ve işsizlik ödeneği haklarını etkileyebilir. Özellikle ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık gerekçesiyle yapılan fesihlerde (kod 29) işçi kıdem ve ihbar tazminatı ile işsizlik ödeneği alamaz. Haksız olarak bu kodla çıkarıldığını düşünen işçi, fesih nedeninin gerçeğe aykırı olduğunu mahkemede ileri sürebilir.
Fesih Bildirimine Dikkat
İşverenin feshi yazılı yapması ve fesih sebebini açık ve kesin şekilde belirtmesi gerekir. İşçinin, kendisine imzalatılmak istenen istifa dilekçesi veya ibraname gibi belgeleri okumadan imzalamaması önemlidir.
Arabuluculuk ve Dava
Tüm işçi alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Sık Sorulan Sorular
Kötüniyet tazminatı ile işe iade birlikte istenebilir mi?
Hayır. İş güvencesi kapsamındaki işçiler işe iade hükümlerinden yararlanır; kötüniyet tazminatı kapsam dışındaki işçiler içindir.
Kod 29 ile çıkarıldım, ne yapmalıyım?
Fesih gerekçesinin gerçeğe aykırı olduğunu ileri sürerek tazminat taleplerinizi arabuluculuk ve dava yoluyla ileri sürebilirsiniz.
Sözlü fesih geçerli mi?
İşveren feshinin yazılı ve gerekçeli yapılması gerekir; usule aykırı fesih işçinin haklarını güçlendirir.
Çerkezköy, Kapaklı, Çorlu ve Tekirdağ’daki fabrika ve iş yerlerinde çalışan işçiler ile işverenler için iş ve sosyal güvenlik hukuku sayfamızı inceleyebilir, dosyanızın değerlendirilmesi için bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.